Orthodox Mission

Το Ιστολόγιο Orthodox Mission είναι μια ιδιωτική πρωτοβουλία ,φίλων της Ορθόδοξης Ιεραποστολής που στηρίζει τον σεβαστό μας αγιορείτη π.Θεολόγο ,
ο οποίος εργάστηκε θυσιαστικά και σιωπηρά στο Κονγκό.(Brazzaville)

Δευτέρα, 8 Ιουνίου 2015

Ορθοδοξία: Η ελπίδα των λαών της Ευρώπης

π
πηγή:o-nekros
Του π. Γεωργίου [Καψάνη] († Κυριακή της Πεντηκοστής, 8 Ιουνίου 2014), Καθηγούμενου της Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου του Αγίου Όρους 
Το κάλλος θα σώσει τον κόσμο
 
Η Ενωμένη Ευρώπη του 21ου αιώνος αναζητεί την ταυτότητα της. Η «ευρωπαϊκή ταυτότης» δεν αποτε­λούσε αντικείμενο σοβαρού προβληματισμού, εφ' όσον την διεμόρφωναν μόνον οικονομικοί και πολιτικοί πα­ράγοντες. Αφ' ότου όμως πολιτισμικοί και ιδίως θρη­σκευτικοί παράγοντες έπρεπε να ληφθούν υπ' όψιν κα­τά την αναζήτησί της, αναπτύχθηκαν σοβαρές συζητή­σεις, έντονες διαφωνίες και οξείες διαμάχες γύρω από την αναφορά ή μη του «Ευρωπαϊκού Συντάγματος» στην χριστιανική ταυτότητα της Ευρώπης.

Τί σημαίνει όμως «χριστιανική ταυτότης της Ευρώ­πης» για τους Ορθοδόξους λαούς μας; Πόσο χριστια­νική είναι η «χριστιανική ταυτότης της Ευρώπης»;

Όσοι καλοπροαίρετα αγωνίζονται για την ενίσχυσι της χριστιανικής ταυτότητος της Ευρώπης ομιλούν συ­νήθως γι' αυτήν ωσάν να πρόκειται για ένα ιστορικό δεδομένο ή έναν κώδικα χριστιανικών αρχών και αξιών, στις οποίες ημπορούν να συγκλίνουν οι χριστιανι­κοί λαοί με την βοήθεια των οικουμενικών επαφών και διαχριστιανικών διαλόγων. Οι Χριστιανοί της Ευρώ­πης επιδιώκουν να την εξασφαλίσουν θεσμικά, επειδή φοβούνται το ενδεχόμενο του θρησκευτικού αποχρωματισμού της ηπείρου των, την αλλοίωσι της χριστιανι­κής της ιδιοπροσωπίας λόγω των πληθυσμιακών μετα­βολών (μετανάστευσις κ.λπ.) ή τον αποκλεισμό των χριστιανικών "διεκκλησιαστικών" οργανισμών από τα κέντρα λήψεως αποφάσεων στην Ευρώπη. Ακολουθών­τας την ίδια λογική, και οι προτάσεις επισήμων Ορθοδόξων εκπροσώπων επικεντρώνονται στην ενίσχυσι μιας θεσμικής χριστιανικής παρουσίας στην Ευρώπη.

Στο κείμενο αυτό επισημαίνεται ότι η Ορθόδοξος αυ­τοσυνειδησία δεν μας επιτρέπει να παρακάμπτωμε το γεγονός ότι η Ορθοδοξία δεν ημπορεί να συναποτελή μαζί με τον Δυτικό Χριστιανισμό μία ενιαία "χριστια­νική ταυτότητα", αλλά αντιθέτως μας υποχρεώνει να τονίσωμε ότι η Ορθοδοξία είναι η λησμονημένη από την Ευρώπη πρωτογενής της Πίστις, η οποία πρέπει κά­ποτε να αποτελέση εκ νέου την χριστιανική της ταυτό­τητα.


* * * 

Ζώντες στο περιβάλλον του Αγίου Όρους και στην πνευματική ατμόσφαιρα που αυτό δημιουργεί, αντι­λαμβανόμεθα ότι η Ορθόδοξος κληρονομιά μας δεν πρέπει να μετρήται με τα μέτρα του κόσμου τούτου. Τα τελευταία χρόνια γινόμεθα μάρτυρες της ευλαβείας και της βαθειάς πίστεως των προσκυνητών του Αγίου Όρους, πολλοί εκ των οποίων έρχονται με πολύ κόπο και με μεγάλα έξοδα από τις ομόδοξες χώρες της Βαλ­κανικής και από την Ρωσσία.

Στην συνείδησι όλων αυτών των ευσεβών Ορθοδόξων Χριστιανών, αλλά και όσων εκπροσωπούν στην χώρα τους, η Ορθοδοξία δεν έχει συνήθως την έννοια, που της αποδίδουν όσοι την βλέπουν ή την αντιμετωπί­ζουν με ιδεολογικά ή κοινωνιολογικά κριτήρια, όσοι δηλαδή συνηθίζουν να βλέπουν στην καθ' ημάς Ανατο­λή αντιδυτικά «Ορθόδοξα» τόξα παράλληλα προς τα μουσουλμανικά, ή θεωρούν την Ορθοδοξία ως εθνικι­στική δύναμι των λαών που την ασπάζονται.

Όσο και αν οι Ορθόδοξοι δημιουργούμε τέτοιες εντυπώσεις, λό­γω των προσωπικών μας ατελειών ή των συλλογικών μας αστοχιών, έχουμε βαθειά ριζωμένη στην συνείδη­σί μας την πεποίθησι ότι η Ορθοδοξία είναι κάτι πολύ πιο ουσιαστικό, ουράνιο, ακατάλυτο: είναι το ανεκτί­μητο δώρο του αγίου Τριαδικού Θεού στον κόσμο, η «άπαξ παραδοθείσα τοις αγίοις πίστις» (Ιούδα 3), την οποία η Ορθόδοξος Εκκλησία μας διασώζει ακέραια, χωρίς αιρετικές παραχαράξεις, και την οποία με πολ­λές θυσίες διαφυλάξαμε σε δύσκολους καιρούς, προκει­μένου να μη χάσουμε την ελπίδα της αιωνίου ζωής.

Οι Ορθόδοξοι λαοί είμαστε ηλεημένοι από τον άγιο Θεό να φέρωμε την σφραγίδα του Ορθοδόξου αγίου Βα­πτίσματος, να κοινωνούμε της αγίας Ορθοδόξου Ευχα­ριστίας, να ακολουθούμε με ταπείνωσι την δογματική διδασκαλία των αγίων επτά Οικουμενικών Συνόδων ως μοναδική οδό σωτηρίας, και να τηρούμε «την ενότη­τα του πνεύματος εν τω συνδέσμω της ειρήνης» (Εφ. δ' 3). Φέρομε ομολογουμένως την παρακαταθήκη της Ορθοδόξου Πίστεως «εν οστρακίνοις σκεύεσι» (Β' Κορ. δ' 7), εν τούτοις όμως αυτή συνιστά Χάριτι Θεού τον λόγο «της εν ημίν ελπίδος» (Α' Πέτρ. γ' 15).

Η Ορθόδοξος Εκκλησία μας δεν είναι απλώς κιβω­τός της εθνικής ιστορικής μας κληρονομιάς. Πρωτίστως και κυρίως είναι η Μία Αγία Καθολική και Αποστολι­κή Εκκλησία.

Για να μη χάσουν την ελπίδα της εν Χριστώ αιωνίου σωτηρίας, σε εποχές δύσκολες οι Ορθόδοξοι λαοί των Βαλκανίων διετήρησαν την Ορθόδοξο Πίστι τους με την θυσία χιλιάδων νεομαρτύρων, αντιστεκόμενοι τόσο στον εξισλαμισμόόσο και στον εξουνιτισμό (1). Γι' αυτό η πρόσφατος, μετά την κατάρρευσι των αθεϊστικών καθεστώτων, αναζωπύρωσις της Ουνίας και η δραστηριότης των νεο-προτεσταντικών Ομολογιών μεταξύ Ορθοδόξων πληθυσμών αποτελούν σοβαρότατες προκλή­σεις για τους Ορθοδόξους. Και ως τέτοιες πρέπει να αντιμετωπίζωνται, επειδή για μία ακόμη φορά θέτουν υπό διακινδύνευσι την σωτηρία απλοϊκών ψυχών, «υ­πέρ ων Χριστός απέθανε» (πρβλ. Ρωμ. ιδ' 15).

Στις δυτικές κοινωνίες εξάλλου, τις εκ παραδόσεως ρωμαιοκαθολικές και προτεσταντικές, όπου υπάρχουν και δραστηριοποιούνται Ορθόδοξες ενορίες, η Ορθό­δοξος παρουσία πρέπει να είναι σεμνή μαρτυρία περί του αυθεντικού Χριστιανισμού, τον οποίον στερήθη­καν επί αιώνες οι κοινωνίες αυτές, λόγω των παπικών και προτεσταντικών παρεκκλίσεων από την αποστο­λική Πίστι. Κάθε φορά που η νοσταλγική αναζήτησις της ανόθευτου χριστιανικής Πίστεως κορυφώνεται στην επιστροφή ετεροδόξων Χριστιανών στην αγκάλη της Μιας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, της Ορθοδόξου, εκφράζεται η ιεραποστολική φύσις της Εκκλησίας. Επιστρέφοντες οι ετερόδοξοι στην Ορθόδοξο Εκκλησία, δεν εγκαταλείπουν μία εκκλησία για να ασπασθούν μία άλλη, όπως λανθασμένα θεωρεί­ται. Στην πραγματικότητα αφήνουν ένα ανθρωποκεν­τρικό εκκλησιαστικό σχήμα και επανευρίσκουν την μία και μοναδική Εκκλησία του Χριστού, γίνονται μέλη του σώματος του Χριστού και επαναπροσανατολίζονται στην πορεία της θεώσεως.

Δυστυχώς, αντίθετη κατεύθυνσι ακολουθεί ο συγκρητιστικός Οικουμενισμός, τον οποίον εκφράζουν θε­σμικά όργανα της Οικουμενικής λεγομένης Κινήσεως και φορείς του παποκεντρικού Οικουμενισμού. Επει­δή παραθεωρούν την Ορθόδοξο Εκκλησιολογία και ακολουθούν την προτεσταντική «θεωρία των κλάδων» ή την νεωτέρα ρωμαιοκεντρική θεωρία των «αδελφών εκκλησιών», θεωρούν ότι η Αλήθεια της Αποστολικής Πίστεως, ή μέρος αυτής, διασώζεται σε όλες τις Χρι­στιανικές εκκλησίες και ομολογίες. Γι' αυτό κατευθύ­νουν τις προσπάθειές τους στην πραγματοποίησι μιας ορατής ενότητος των Χριστιανών, ανεξαρτήτως βαθυτέρας ενότητος στην Πίστι.

Υπό την έννοια αυτή η οικουμενιστική "θεολογία" εξισώνει το Ορθόδοξο Βάπτισμα (τριπλή κατάδυσι) με το ρωμαιοκαθολικό ράντισμα, θεωρεί την αίρεσι του Filioque δογματικά ισοδύναμη με την Ορθόδοξο διδα­σκαλία περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος εκ μόνον του Πατρός, μεθερμηνεύει το πρωτείο εξου­σίας του Πάπα της Ρώμης ως πρωτείο διακονίας, ονο­μάζει θεολογούμενον την Ορθόδοξο διδασκαλία περί διακρίσεως ουσίας και ενεργείας στον Θεό και περί ακτίστου θείας Χάριτος, κ.ά.

Πρόκειται για έναν επιπόλαιο οικουμενισμό, για τον οποίο έγραφε εύστοχα ο αείμνηστος π. Δημήτριος Στανιλοάε: «Δημιουργείται κάθε τόσο, από την μεγάλη επι­θυμία για ένωση, ένας εύκολος ενθουσιασμός, που πι­στεύει πως μπορεί με την συναισθηματική του θερμό­τητα να ρευστοποίηση την πραγματικότητα και να την ξαναπλάση χωρίς δυσκολία. Δημιουργείται ακόμα και μία διπλωματική συμβιβαστική νοοτροπία, που νο­μίζει πως μπορεί να συμφιλίωση με αμοιβαίες υποχω­ρήσεις δογματικές θέσεις ή γενικώτερες καταστάσεις, που κρατούν τις εκκλησίες χωρισμένες. Οι δυο αυτοί τρόποι, με τους οποίους αντιμετωπίζεται -ή παραθεωρείται- η πραγματικότητα, φανερώνουν μία κάποια ε­λαστικότητα ή κάποια σχετικοποίηση της αξίας που α­ποδίδεται σ' ωρισμένα άρθρα πίστεως των εκκλησιών. Η σχετικοποίηση αυτή αντικαθρεφτίζει ίσως την πο­λύ χαμηλή σημασία, που ωρισμένες χριστιανικές ομά­δες -στο σύνολό τους ή σ' ωρισμένους από τους κύ­κλους τους- δίνουν σ' αυτά τα άρθρα της πίστεως. Προ­τείνουν πάνω σ' αυτά, από ενθουσιασμό ή διπλωματι­κή νοοτροπία, συναλλαγές και συμβιβασμούς, ακριβώς γιατί δεν έχουν τίποτα να χάσουν με αυτά που προ­τείνουν. Οι συμβιβασμοί όμως αυτοί παρουσιάζουν με­γάλο κίνδυνο για Εκκλησίες, όπου τα αντίστοιχα άρ­θρα έχουν σπουδαιότητα πρώτης γραμμής. Για τις Εκκλησίες αυτές παρόμοιες προτάσεις συναλλαγής και συμβιβασμού ισοδυναμούν με απροκάλυπτες επιθέ­σεις» (2).

Παραλλήλως οι προτεσταντικές Ομολογίες, οι οποί­ες έχουν φθάσει μέχρις αρνήσεως θεμελιωδών δογμάτων Πίστεως (της ιστορικότητος της Αναστάσεως, της αειπαρθενίας της Θεοτόκου κ.ά.) και αποδοχής αντιευαγγελικών ηθών (γάμος ομοφυλοφίλων κ.λπ.), εξισώ­νονται στα πάνελς του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών με τις αγιώτατες Τοπικές Ορθόδοξες Εκ­κλησίες. Η θεωρία της «απομυθεύσεως», η "θεολογία" του "θανάτου του Θεού", η χειροτονία γυναικών σε ιε­ρατικούς βαθμούς, η ιερολογία γάμου ομοφυλοφίλων, αναμφίβολα δεν αποτελούν στοιχεία της χριστιανικής μας ταυτότητος.

Ο προτεσταντισμός περιήλθε σε βαθύτατη κρίσι πί­στεως. Ο Frank Schaeffer, ο επώνυμος αμερικανός προ­τεστάντης που μετά από πολυετή και σκληρή προσω­πική αναζήτησι έγινε Ορθόδοξος, στο βιβλίο του Dancing Alone, The Quest for Orthodox Faith in the Age of False Religion, Regina Orthodox Press, Salisburg, USA (σε ελληνική μετάφρασι με τίτλο: Αναζητώντας την Ορθόδοξη Πίστη στον αιώνα των ψεύτικων θρησκειών (2), εκδ. Μακρυγιάννη, Κοζάνη 2004), δίνει πολλά ενδιαφέ­ροντα στοιχεία, που αποκαλύπτουν την έκπτωσι του προτεσταντισμού από την Αλήθεια της Μιας Αγίας Κα­θολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.

Προέκτασι και αναπόφευκτη συνέπεια του διαχρι­στιανικού συγκρητισμού αποτελεί ο διαθρησκειακός συγκρητισμός, ο οποίος αναγνωρίζει δυνατότητα σω­τηρίας σε όσους ανήκουν σε μία από τις μονοθεϊστικές θρησκείες. Ορθόδοξος επίσκοπος έγραψε ότι «κατά βάθος, μία εκκλησία και ένα τέμενος [τζαμί]... αποβλέ­πουν στην ίδια πνευματική καταξίωση του άνθρω­που» (3). Ο διαθρησκειακός συγκρητισμός δεν διστάζει ακόμη να αναγνωρίση σωτηριώδεις οδούς σε όλες τις θρησκείες του κόσμου (4). Προ ολίγων ετών καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών έγραψε ότι ημπορεί να ανάψη κερί μπροστά στην εικόνα της Παναγίας, όπως και μπροστά στο άγαλμα μιας από τις θεές του Ινδουι­σμού.

Ορθόδοξοι επίσκοποι, κληρικοί και θεολόγοι έχουν δυστυχώς επηρεασθή από την συγκρητιστική αυτή νο­οτροπία. Με τις θεολογικές τους απόψεις, τις οποίες οι εκκοσμικευμένοι άρχοντες και διανοούμενοι συνήθως ακούουν και αναγνωρίζουν ως Ορθόδοξες, συντελούν ώστε η νοοτροπία αυτή να υπερβή τα στενά όρια των προσωπικών τους αντιλήψεων και να αποτελέση "γραμ­μή" με στόχους και επιδιώξεις. Σε αυτή την προοπτι­κή η αγάπη, χωρίς αναφορά στην δογματική αλήθεια, καθιερώνεται κριτήριο ενότητος των Χριστιανών, ενώ η εμμονή στις παραδοσιακές Ορθόδοξες θεολογικές θέσεις αποδοκιμάζεται ως μισαλλοδοξία και φονταμενταλισμός.

Όσον αφορά το πως η οικουμενιστική νοοτροπία οικοδομεί τον τύπο μιας κατ' επίφασιν χριστιανικής ταυτότητος της Ευρώπης, είναι χαρακτηριστικές οι «δεσμεύσεις» των εκπροσώπων των χριστιανικών εκκλη­σιών που υπέγραψαν την Οικουμενική Χάρτα στις 22 Απριλίου 2001(5).

Όμως η "χριστιανική" αυτή ταυτότητα της Ευρώπης πολύ απέχει από την αληθινή χριστιανική ταυτότητα των ευρωπαϊκών λαών. Πρέπει να τονισθή με κάθε έμφασι ότι αδικείται η Ευρώπη, όταν της προσάπτωμε μία ταυτότητα που δεν είναι αληθινά χριστιανική αλ­λά μόνο κατ' επίφασι. Ένας νοσηρός, ένας νοθευμένος, Χριστιανισμός δεν είναι ο Χριστιανισμός των κατακομ­βών της Ρώμης, του αγίου Ειρηναίου Λουγδούνου, των Ορθοδόξων μοναχών της Σκωτίας και της Ιρλανδίας, γενικώς ο Χριστιανισμός της πρώτης χιλιετίας. Ένας νοθευμένος Χριστιανισμός δεν ημπορεί να προστατεύση την Ευρώπη από την εισβολή μη χριστιανικών αντι­λήψεων και ηθών στις κοινωνίες της.

Είναι ήδη γνωστό ότι οι πολλοί Ευρωπαίοι κουρά­σθηκαν από τον ξηρό ορθολογισμό, νοσταλγούν τον χαμένο μυστικισμό, και γι' αυτό ασπάζονται τον μουσουλμανισμό, τον βουδισμό ή τον ινδουισμό, παραδί­δονται στον εσωτερισμό ή επιδιώκουν μεταφυσικές εμ­πειρίες σε νεοεποχιτικά κινήματα. Αναφέρεται ότι μόνο στην Ιταλία λειτουργούν περί τα 500 μουσουλμανικά τεμένη, ενώ στην Γαλλία το 5% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Η Ορθόδοξος Εκκλησία κατέχει την Αλήθεια. Στο κέντρο της έχει τον Χριστό. Σε αυτήν όλα είναι θεανθρώπινα, γιατί όλα προσφερόμενα στον Θεάνθρωπο Κύριο χαριτώνονται από την άκτιστο Χάρι του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό ημπορεί να αναπαύση τις ψυχές που αναζητούν καλοπροαίρετα την ελευθερία τους α­πό τον ασφυκτικό κλοιό του ορθολογισμού, του επι­στημονισμού, του υλισμού, του ιδεαλισμού, της τεχνο­κρατίας. Γι' αυτό δεν πρέπει να συρθή η Ορθοδοξία μέ­σα στην συγκρητιστική χοάνη, δεν πρέπει να χαθή η ελπίς του σύμπαντος κόσμου.

Ως Ορθόδοξοι ποιμένες και ως Ορθόδοξοι πιστοί έχουμε χρέος να διαφυλάξωμε την ιερά παρακαταθήκη της Ορθοδόξου Πίστεώς μας. Ο Απόστολος των Ε­θνών παραγγέλλει στους πρεσβυτέρους της Εφέσου και στους ποιμένας της Εκκλησίας μέχρι σήμερα: «Προσέχετε ουν εαυτοίς και παντί τω ποιμνίω, εν ω υμάς το Πνεύμα το Άγιον έθετο επισκόπους, ποιμαίνειν την Εκκλησίαν του Θεού, ην περιεποιήσατο δια του ιδί­ου αίματος» (Πράξ. κ' 28). Και ο ίδιος στον πιστό λαό της Θεσσαλονίκης και όλης της Εκκλησίας: «αδελφοί, στήκετε και κρατείτε τας παραδόσεις, ας εδιδάχθητε» (Β' Θεσ. β' 15).

Η Γηραιά Ήπειρος στον τομέα της Πίστεως έχει α­στοχήσει. Η Νέα Εποχή απειλεί ανοικτά πλέον τις ευ­ρωπαϊκές κοινωνίες με αποχριστιανισμό. Δεν είναι πα­ράδοξο. Η Ευρώπη έστρεψε τα νώτα στον Χριστό, κάποτε τον έδιωξε, όπως εύστοχα παρατηρούν ο Ντοστογιέφσκυ στον Μέγα Ιεροεξεταστή (6) και ο άγιος Νι­κόλαος επίσκοπος Ζίτσης (7).

Η Ορθόδοξος Εκκλησία οφείλει να εκδηλώση το χάρισμα και την αποστολή της, να διακηρύξη στους λαούς της Ευρώπης ότι, εάν υπάρχη κάτι που μπορεί να σώση την Ευρώπη σε αυτή την κρίσιμη φάσι της ιστο­ρίας της, είναι η Ορθοδοξία. Ας μη στερήσουμε εμείς οι ίδιοι από την Ορθόδοξο Εκκλησία μας την δυνατότη­τα να δώση αυτό το σωτήριο μήνυμα στους λαούς της Ευρώπης, εξισώνοντας την Ορθόδοξο Πίστι με την αίρεσι στην συγκεχυμένη προοπτική και το ασαφές όρα­μα του συγκρητιστικού Οικουμενισμού. Μπορούμε να συντελέσουμε σε έναν υγιή, απολύτως Ορθόδοξο, Οικουμενισμό, αποκαλύπτοντας στους ετεροδόξους Χρι­στιανούς το Μυστήριο του Θεανθρώπου και της Εκ­κλησίας Του, και διακηρύσσοντας μαζί με τον μακαρι­στό και ομολογητή Γέροντα Ιουστίνο Πόποβιτς: «Η έξοδος από όλα τα αδιέξοδα, ανθρωπιστικά, οικουμενι­στικά, παπιστικά, είναι ο ιστορικός Θεάνθρωπος Κύρι­ος Ιησούς Χριστός και το ιστορικόν θεανθρώπινον οικοδόμημά Του, η Εκκλησία, της οποίας Αυτός είναι η αιωνία Κεφαλή και η οποία είναι το αιώνιον Αυτού Σώμα. Η Αποστολική, Αγιοπατερική, Αγιοπαραδοσιακή, Αγιοσυνοδική, Καθολική Ορθόδοξος Πίστις είναι το φάρμακον της αναστάσεως από όλας τας αιρέσεις, ό­πως και αν αύται ονομάζωνται. Εις τελευταίαν ανάλυσιν, κάθε αίρεσις είναι από τον άνθρωπον και "κατ' άν­θρωπον"· κάθε μία από αυτάς τοποθετεί τον άνθρωπον εις την θέσιν του Θεανθρώπου, αντικαθιστά τον Θεάν­θρωπον δια του ανθρώπου. Με τούτο αρνείται και α­πορρίπτει την Εκκλησίαν... Η μόνη σωτηρία από αυ­τό είναι η αποστολική θεανθρωπίνη πίστις, δηλαδή ολι­κή επιστροφή εις την θεανθρωπίνην οδόν των αγίων Αποστόλων και των αγίων Πατέρων. Τούτο δε σημαί­νει επιστροφήν εις την άμωμον ορθόδοξον πίστιν των και εις τον Θεάνθρωπον Χριστόν, εις την κεχαριτωμένην θεανθρωπίνην ζωήν των εν τη Εκκλησία δια του Άγιου Πνεύματος, εις την εν Χριστώ ελευθερίαν των... Άλλως, χωρίς την αποστολικήν και αγιοπατερικήν οδόν, χωρίς την αποστολικήν και αγιοπατερικήν ακολούθησιν όπισθεν του μόνου αληθινού Θεού εις όλους τους κόσμους, και την λατρείαν του μόνου αληθινού και Αειζώου Θεού, του Θεανθρώπου και Σωτήρος Χριστού, είναι βέβαιον ότι ο άνθρωπος θα καταποντισθή εις την νεκράν θάλασσαν της ευρωπαϊκής πολιτισμένης ειδωλολατρίας και αντί του Ζώντος και Αληθινού Θε­ού, θα λατρεύση τα ψευδοείδωλα του αιώνος τούτου, εις τα οποία δεν υπάρχει σωτηρία, ούτε ανάστασις, ού­τε θέωσις δια το θλιμμένον ον, το ονομαζόμενον άν­θρωπος (8).


ΠΑΡΑΠΟΜΠΑΙ: 

(1) Αρχιμ. Γεωργίου Καψάνη, Καθηγουμένου Ιεράς Μονής Ο­σίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, «Η Εκκλησιολογική Αυτοσυνειδη­σία των Ορθοδόξων από της Αλώσεως μέχρι των αρχών του 20ού αιώνος», στον συλλογικό τόμο «ΕΙΚΟΣΙΠΕΝΤΑΕΤΗΡΙΚΟΝ» (αφιέ­ρωμα στον Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Διο­νύσιο), Θεσσαλονίκη 1999, σ. 124. Βλ. επίσης Αθανασίου Γιέβτιτς, επισκόπου Βανάτου (νυν πρώην Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης), «Η Ουνία εναντίον της Σερβικής Ορθοδοξίας», στον συλλογικό τόμο «Η ΟΥΝΙΑ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ», εκδ. Αρμός, Αθήναι 1992. Περί της δραστηριότητος της Ουνίας στην Τρανσυλβανία, βλ. «30 Βίοι Ρουμάνων Αγίων», εκδ. Ορθοδόξου Κυψέλης, Θεσ/νίκη 1992, σ. 123.

(2) Dimitru Staniloae, «Για ένα Ορθόδοξο Οικουμενισμό», έκδ. Ά­θως, Πειραιεύς 1976, σ. 19-20.

(3) «Ορθοδοξία και Ισλάμ», έκδ. Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου 1997, σ. 16.

(4) Ένθ' ανωτ., σ. 9-11.

(5) Βλ. Περιοδ. «Απόστολος Βαρνάβας», Λευκωσία Κύπρου, τ.10/2001, σ. 411-423.

(6) Φ. Ντοστογιέβσκη, «Αδελφοί Καραμάζωφ», έκδ. Γκοβόστη, Α­θήναι, σ. 99-121.

(7) Αρχιμ. Ιουστίνου Πόποβιτς, «Ορθόδοξος Εκκλησία και Οι­κουμενισμός», έκδ. Ορθόδοξος Κυψέλη, Θεσ/νίκη 1974, σ. 238 και 251-252.

(8) Ένθ' ανωτ. σ. 256-257.



Our awareness of ourselves as Orthodox Christians does not permit us to overlook the fact that Orthodoxy and Western Christianity cannot share a single ‘Christian identity’. On the contrary, it compels us to stress the fact that Orthodoxy is Europe’s long-forgotten original Christian faith, which at some point should once again serve as the basis of its Christian identity. 

By Archimandrite George († 2014, June 8), Abbot of the Holy Monastery of St. Gregorios, Mount Athos


    The United Europe of the twenty-first century is striving to find its identity. The question of ‘European identity’ did not use to be a serious concern since it was originally shaped only by economic and political factors. However, from the moment that cultural and particularly religious factors had to be taken into account in the attempt to define it, there have been serious debates, sharp disagreements and bitter disputes over the question of whether the ‘European Constitution’ should make any reference to Europe’s Christian identity. 

   But what does the ‘Christian identity of Europe’ mean to our Orthodox peoples? How Christian is the ‘Christian identity of Europe’?
   All those well-meaning individuals who are striving to strengthen the concept of Europe’s Christian identity usually speak of it as if it were an historical fact or a code of Christian principles and values that the Christian peoples of Europe can jointly adhere to through the aid of ecumenical contacts and inter-Christian dialogues. The Christians of Europe want to see the concept enshrined in Europe’s institutional framework because they are afraid that their continent’s religious identity might be weakened and its Christian character adulterated as a result of population changes (migration etc.), or that Christian ‘inter-church’ organisations might be excluded from the European centres of decision-making. Following the same logic, even the proposals of official Orthodox representatives focus on strengthening an institutional Christian presence in Europe.

The Orthodox Church

   Living as I do in the environment of Mount Athos and the spiritual climate that it creates, I can see that our Orthodox heritage should not be measured by the standards of this world. In recent years I have witnessed the piety and deep faith of the pilgrims visiting Athos, many of whom come at the cost of great effort and expense from the Balkan countries and from Russia.
   In the minds of all these pious Orthodox Christians and of all those they represent back in their home countries, Orthodoxy does not usually mean the same thing as it does to those who view it or regard it with ideological or sociological criteria – those people who usually see anti-Western ‘Orthodox crescents’ here in the Orthodox East similar to those in the Moslem world, or regard Orthodoxy as a nationalistic force in the peoples that embrace it. No matter how much we Orthodox create such impressions as a result of our personal failings or collective errors, we deeply believe that Orthodoxy is something much more substantial, sublime and imperishable: it is the priceless gift of the Holy Triune God to the world, the ‘faith entrusted once for all to the saints’ (Jude 3), which our Orthodox Church preserves in its fullness, free of heretical distortions, and which we have conserved through difficult times in order not to lose our hope of eternal life.
   We Orthodox peoples have been deemed worthy by God in His mercy to bear the seal of Orthodox Holy Baptism, to partake in the Orthodox Holy Eucharist, to follow humbly the doctrinal teachings of the seven Ecumenical Councils as the only way to salvation, and to keep ‘the unity of the Spirit in the bond of peace’ (Ephesians 4: 3). We do indeed bear the legacy of the Orthodox Faith ‘in jars of clay’ (II Corinthians 4: 7), yet by the grace of God this represents the reason for ‘the hope that is in us’ (I Peter 3: 5).
   Our Orthodox Church is not merely an ark of our national historical heritage. It is first and foremost the One, Holy, Catholic and Apostolic Church.
   So as not to lose the hope of their eternal salvation in Christ the Orthodox peoples of the Balkans preserved their Orthodox faith through the sacrifices of thousands of neo-martyrs, who withstood both conversion to Islam and conversion to the Uniate Church.1 For this reason, the recent resurgence of the Uniates that has occurred since the collapse of the atheist regimes, together with the active proselytising of neo-Protestant denominations among Orthodox populations, represent serious challenges to the Orthodox. And as such they should be faced because once again they jeopardise the salvation of simple souls ‘for whom Christ died’ (cf. Romans 14: 15).
   In the traditionally Roman Catholic and Protestant societies of the West, moreover, where Orthodox parishes exist and operate, the Orthodox presence should be a humble witness to authentic Christianity, which these societies have been deprived of for centuries due to the papal and Protestant deviations from the Apostolic Faith. Each time that the nostalgic search for the pure, unadulterated form of the Christian faith culminates in the return of heterodox Christians to the embrace of the One, Holy, Catholic and Apostolic Church, the Orthodox Church, the missionary character of the Church is expressed. In returning to the Orthodox Church, Christians of other denominations do not abandon one church in order to embrace another, as many mistakenly believe. In reality they leave an anthropocentric form of church and rediscover the one and only Church of Christ, they become members of the Body of Christ and are put back on the road to deification.

Theology and ‘theology’…

   Unfortunately, ecumenism, that syncretistic philosophy expressed by institutional organs of the so-called Ecumenical Movement and representatives of papocentric ecumenism, is heading in the opposite direction. As they ignore Orthodox ecclesiology and follow the Protestant ‘Branch Theory’ or the recent Rome-centred theory of ‘sister churches’, they believe that the Truth of the Apostolic Faith, or part of it, is preserved in all Christian churches and denominations. This is why they direct their efforts towards achieving a visible unity amongst Christians, regardless of the deeper unity of the Faith.
   In this sense ecumenist ‘theology’ equates Orthodox Baptism (threefold immersion) with the Roman Catholic rite of aspersion, regards the Filioque heresy as doctrinally equal to the Orthodox teaching on the procession of the Holy Spirit only from the Father, interprets the Pope of Rome’s primacy of authority as a primacy of service, and views as a theologoumenon (theological opinion) the Orthodox teaching on the distinction between God’s essence and energies and God’s uncreated grace.
   This is a superficial ecumenism, about which the late departed Father Dumitru Staniloae aptly wrote: ‘Every now and then, out of the great desire for unity, a facile enthusiasm emerges, which believes that reality can be relatively easily transformed and reshaped by strength of feeling. A diplomatic and conciliatory mentality also emerges, which believes that doctrinal positions or other more general problems that keep the churches apart can be reconciled through mutual concessions. These two ways of dealing with – or ignoring – reality display a certain elasticity in, or tendency to relativise, the value they attribute to some of the churches’ articles of faith. This tendency to relativise perhaps reflects the very low importance that certain Christian groups – either in part or in whole – attach to these articles of faith. Out of enthusiasm or their diplomatic mentality, they propose deals or compromises on these articles of faith precisely because they have nothing to lose with what they are proposing. These compromises, however, represent a great danger to churches in which the relevant articles are of utmost importance. To these churches, proposals regarding deals and compromises of this kind amount to undisguised attacks’.2
   At the same time, the Protestant denominations, which have gone so far as to deny certain fundamental doctrines of the Faith (the historicity of the Resurrection, the perpetual virginity of the Mother of God, etc.) and to accept practices that are counter to the spirit of the Gospels (marriage between homosexuals), are accorded equal status on the panels of the World Council of Churches with the most-holy local Orthodox Churches. The theory of the ‘demythologisation’, ‘theology’ or ‘death’ of God, the ordination of women priests, and the celebration of homosexual marriages by priests certainly do not form part of our Christian identity.
   Protestantism is experiencing a profound crisis of faith. In his book Dancing Alone: The Quest for Orthodox Faith in the Age of False Religion (Regina Orthodox Press, Salisburg, USA), Frank Schaeffer, the well-known American Protestant who became Orthodox after a long and arduous personal quest, provides a lot of interesting information showing how far Protestantism has fallen away from the Truth of the One, Holy, Catholic and Apostolic Church.

Inter-religious syncretism

   A logical extension and inevitable consequence of inter-Christian syncretism is inter-religious syncretism, which recognises the possibility of salvation for anyone belonging to one of the monotheistic religions. An Orthodox bishop has written that: ‘at bottom, both churches and temples (mosques) aim to enable man to achieve the same spiritual self-fulfilment’.3 Inter-religious syncretism does not even hesitate to recognise paths to salvation in all of the world’s religions.4
   A few years ago a professor at Athens University wrote that he could light a candle before an icon of the Virgin Mary just as easily as he could light one before a statue of a Hindu goddess.
   Orthodox bishops, clergy and theologians have, unfortunately, been influenced by the syncretistic mentality. Through their theological views, which worldly rulers and intellectuals usually listen to and recognise as Orthodox, they help this mentality, which is initially a matter of purely personal opinion, to become an official ‘line’ with specific goals and objectives. From this point of view, love, without reference to doctrinal truth, becomes the main criterion of Christian unity, while insistence on traditional Orthodox theological positions is denounced as bigotry and fundamentalism.
   As for how the ecumenist mentality can construct a superficially Christian identity for Europe, the ‘commitments’ made by the representatives of the Christian churches who signed the Ecumenical Charter on 22 April 2001 are characteristic.5

The true identity

   Yet this ‘Christian’ European identity is a far cry from the true Christian identity of the peoples of Europe. It cannot be too highly stressed that we do Europe a grave injustice when we ascribe an identity to her that is not truly but only superficially Christian. A morbid, adulterated form of Christianity is not the Christianity of the catacombs in Rome, of St. Irenaeus, Bishop of Lyons, of the Orthodox monks of Scotland and Ireland, or of Christendom as a whole in the first millennium. An adulterated form of Christianity cannot protect Europe’s societies from an invasion of non-Christian ideas and morals.
   It is already a well-known fact that many Europeans have grown tired of sterile rationalism and long for a lost mysticism, and this is why they are embracing Islam, Buddhism or Hinduism, turning to esoteric religions or seeking metaphysical experiences in New Age movements. In Italy alone there are about 500 mosques in operation, while in France 5% of the population is Moslem.
   The Orthodox Church holds the Truth. It has Christ at its centre. Everything in it is theanthropic because everything that is offered up to the Lord, the Theanthropos, is filled with the uncreated Grace of the Holy Spirit. This is why it can provide comfort and relief to those souls who earnestly seek release from the suffocating grip of rationalism, scientism, materialism, idealism and technocracy. This is why Orthodoxy should not be dragged into the syncretistic melting-pot, and why the hope of the whole world should not be lost!
   As Orthodox pastors and Orthodox believers we have a duty to preserve the sacred legacy of our Orthodox faith. St. Paul exhorts both the elders at Ephesus and our own Church leaders today to ‘keep watch over yourselves and all the flock of which the Holy Spirit has made you overseers. Be shepherds of the church of God, which he bought with his own blood’ (Acts 20: 28). And to the faithful in Thessalonica and the Church as a whole he said: ‘…stand firm and hold to the teachings we passed on to you’ (II Thessalonians 2: 15).

A healthy ecumenism

   In the sphere of faith the ‘Old Continent’ has gone astray. The New Age is now openly threatening to de-Christianise European society. There is nothing strange about this. Europe has turned its back on Christ, and at some point banished Him, as Dostoevsky aptly observes in ‘The Grand Inquisitor’6, and the holy Bishop Nicholas of Ochrid and Zitsa also notes.7
   The Orthodox Church must reveal its gift and mission; it must proclaim to the peoples of Europe that, if there is something that can save Europe at this critical phase of its history, it is Orthodoxy. Let us ourselves not deprive our Orthodox Church of the opportunity to give this message of salvation to the peoples of Europe by placing the Orthodox Faith on the same par as heresy in the confused perspective and vague vision of syncretistic ecumenism. We can contribute to a healthy, entirely Orthodox form of ecumenism by revealing the mystery of the Theanthropos and His Church to Christians of other denominations and by proclaiming with the late Elder Justin Popovitch, confessor of the Faith:
   ‘The way out from all the impasses – of humanism, ecumenism and papism – is the historical figure of the Theanthropos, Our Lord Jesus Christ, and His historic theanthropic creation, the Church, of which He is the eternal head, while the Church is His eternal Body. The Apostolic, Catholic and Orthodox Faith of the Seven Ecumenical Councils, the Holy Church Fathers and Holy Tradition is the remedy that can restore to new life the member of any heresy, whatever its name. In the final analysis, all heresies are created by man and “after the manner of man”; each of them puts man in the place of the Theanthropos, or replaces the Theanthropos with man, and in so doing denies and rejects the Church… The only way to salvation from this predicament is the Apostolic and Theanthropic Faith, that is to say, a complete return to the theanthropic way of the Holy Apostles and the Holy Church Fathers. This means a return to their immaculate Orthodox faith and to Christ the Theanthropos, to their blessed theanthropic life in the Church through the power of the Holy Spirit, to their freedom in Christ… Otherwise, without the way of the Holy Apostles and the Holy Church Fathers, without following the course charted by them to serve the one true God in all worlds, without worshipping the one true and immortal God, Christ the Theanthropos and Saviour, man is bound to flounder in the dead sea of civilised European idolatry and, instead of the True and Living God, he is bound to worship the false gods of this age, in which there is no salvation, no resurrection and no means of deification for the sad creature called man.’8   

REFERENCES

  1. Archimandrite George Kapsanis, Abbot of Gregoriou Monastery on Mount Athos, ‘I Ecclesiologiki Autosyneidesia ton Orthodoxon apo tis Aloseos mechri ton archon tou 20ou aionos’ (The Ecclesiological Self-Awareness of the Orthodox from the Fall up until the Early 20th Century), in the collective volume EIKOSIPENTAETIRIKON (A Tribute to Metropolitan Dionysios of Neapolis and Stavroupolis), Thessaloniki, 1999, p. 124. See also Atanasije JevticBishop of Banat (retired Bishop of Zahumlje and Herzegovina), ‘I Ounia enantion tis Servikis Orthodoxias’ (The Uniate Church against Serbian Orthodoxy) in the collective volume I OUNIACHTHES KAI SIMERA (The Uniate Church Yesterday and Today), Armos Pubs., Athens 1992. On the activity of the Uniate Church in Transylvania see 30 Vioi Roumanon Agion (The Lives of 30 Romanian Saints), Orthodoxos Kypseli, Thessaloniki, 1992, p. 123.
  2. Dumitru Staniloae, Gia enan Orthodoxo Oikoumenismo (Towards an Orthodox Ecumenism), Athos Pubs., Piraeus, 1976, pp. 19-20.
  3. Orthodoxia kai Islam (Orthodoxy and Islam), Holy Monastery of Gregoriou, 1997, p. 16.
  4. Ibid., pp. 9-11.
  5. See the journal Apostolos Varnavas, Nicosia, Cyprus, no. 10, 2001, pp. 411-23.
  6. F. Dostoevsky, The Brothers Karamazov.
  7. Archimandrite Justin Popovitch, Orthodoxos Ekklisia kai Oikoumenismos(The Orthodox Church and Ecumenism), Orthodoxos Kypseli, Thessaloniki 1974, p. 238 and pp. 251-52.
  8. Loc. cit.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου